Drukuj

PRAWA I OBOWIĄZKI RADNEGO
 

PRZEPISY PRAWNE 

Status prawny radnych uregulowany został w poszczególnych ustawach ustrojowych (ustawie z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym i ustawach z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym oraz samorządzie województwa).
 

OCHRONA PRAWNA RADNEGO

1. Radny jednostki samorządu terytorialnego w związku z wykonywaniem mandatu korzysta z ochrony prawnej przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych (art. 25 ust. 1 usg., art. 21 ust. 3 usp. i art. 23 ust. 2 usw). 
2. Rozwiązanie z radnym (gminy, powiatu, województwa) stosunku pracy wymaga zgody rady, której jest członkiem. Rada odmawia zgody na rozwiązanie stosunku pracy z radnym, jeżeli podstawą tego rozwiązania są zdarzenia związane z wykonywaniem przez radnego mandatu (art. 25 ust. 2 usg, art. 22 ust. 2 usp i art. 27 ust. 2 usw).

UPRAWNIENIA RADNEGO
 

1. Pracodawca obowiązany jest zwolnić radnego od pracy zawodowej w celu umożliwienia mu wzięcia udziału w pracach organów jednostki samorządu, w której radny uzyskał mandat (art. 25 ust. 3 usg, art. 22 ust. 1 usp i art. 27 ust. 1 usw).
2. Na zasadach ustalonych przez radę radnemu przysługuje dieta oraz zwrot kosztów podróży służbowej (art. 25 ust. 4 usg, art. 21 ust. 4 usp i art. 24 ust. 3). Wysokość diet nie może przekroczyć w ciągu miesiąca łącznie półtorakrotności kwoty bazowej określonej w ustawie budżetowej dla osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe na podstawie przepisów ustawy z dnia 23 grudnia 1999 r. o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej oraz o zmianie niektórych ustaw (art. 25 ust 6 usg, art. 21 ust 5 usp, art. 24 ust 5 usw). Sposób ustalania należności z tytułu zwrotu kosztów podróży służbowych radnych (uwzględniając celowość zwrotu rzeczywiście poniesionych wydatków związanych z wykonywaniem mandatu) określa minister właściwy do spraw administracji publicznej w drodze rozporządzenia (art. 25 ust 10 usg, art. 21 ust 5b usp, art. 24 ust 8 usw)
 


ZAKAZY ZATRUDNIANIA

 

1. Z radnym nie może być nawiązywany stosunek pracy:

a) w urzędzie będącym aparatem pomocniczym wójta/zarządu (urzędzie gminy, starostwie powiatowym, urzędzie marszałkowskim) w jednostce samorządu terytorialnego, w której radny uzyskał mandat (art. 24a ust. 1 usg., art. 23 ust. 1 usp, art. 25 ust. 1 usw). Przepis ten nie dotyczy radnych wybranych do zarządu powiatu/województwa, z którymi stosunek pracy jest nawiązywany na podstawie wyboru (art. 23 ust. 3 usp i art. 25 ust. 1 usw).
b) na stanowisku kierownika (gminnej, powiatowej, wojewódzkiej) jednostki organizacyjnej oraz jego zastępcy (art. 24a ust .2 usg, 23 ust. 2 usp i art. 25 ust. 2 usw). Sankcją za nawiązanie przez radnego stosunku pracy w urzędzie lub na stanowisku kierownika jednostki organizacyjnej jest zrzeczenie się mandatu (art. 24b ust. 5 usg, art. 23 ust. 4 usp i art. 25 ust. 3 usw).

c) Wójt i zarząd powiatu/województwa lub starosta powiatu/marszałek województwa nie mogą powierzyć radnemu gminy/powiatu/województwa, w którym radny uzyskał mandat, wykonywania pracy na podstawie umowy cywilnoprawnej (art. 24d usg, art. 23 ust 5 usp, art. 25 ust 4 usw).


2. Osoba wybrana na radnego nie może:

a) wykonywać pracy w ramach stosunku pracy w urzędzie będącym aparatem pomocniczym wójta/zarządu (urzędzie gminy, starostwie powiatowym, urzędzie marszałkowskim) w jednostce samorządu terytorialnego, w której uzyskała mandat radnego,
b) pełnić funkcji kierownika jednostki organizacyjnej (gminy, powiatu, województwa) (art. 24b ust. 1 usg, 24 ust. 1 usp i 26 ust. 1 usw).
Przed przystąpieniem do wykonywania mandatu radnego (gminy, powiatu, województwa) osoba znajdująca się w powyżej określonej sytuacji zawodowej obowiązana jest złożyć wniosek o urlop bezpłatny w terminie 7 dni od ogłoszenia wyników wyborów przez właściwy organ wyborczy. W powiecie i województwie wniosek taki musi być złożony przed złożeniem ślubowania przez radnego (art. 24b ust. 1 usg, art. 24 ust. 1 usp i art. 26 ust. 1 usw).
Niezłożenie przez osobę wybraną na radnego (gminy, powiatu, województwa) wniosku o urlop bezpłatny jest równoznaczne ze zrzeczeniem się mandatu (art. 24b ust. 5 usg, art. 24 ust. 5 usp i art. 26 ust 5 usw )
 

 

URLOP BEZPŁATNY RADNEGO
 

Uprawnienia radnego, który złożył wniosek o urlop bezpłatny 
1. Radny gminy i województwa otrzymuje urlop bezpłatny na okres sprawowania mandatu oraz 3 miesięcy po jego wygaśnięciu (art. 24b ust. 2 usg i art. 26 ust. 2 usw). 

2. Radny powiatu otrzymuje urlop bezpłatny na okres sprawowania mandatu (art. 24 ust. 2 usp).

3. Radny (gminy, powiatu, województwa) otrzymuje urlop bezpłatny bez względu na rodzaj i okres trwania stosunku pracy (art. 24b ust. 3 usg, art. 24 ust. 3 usp i art. 26 ust. 3 usw).
4. Stosunek pracy zawarty na czas określony, który ustałby przed terminem zakończenia urlopu bezpłatnego, przedłuża się do 3 miesięcy po zakończeniu tego urlopu (art. 24b ust. 3 usg, art. 24 ust. 3 usp i art. 26 ust. 3 usw).
5. W przypadku radnego wykonującego funkcję kierownika w jednostce organizacyjnej, przejętej lub utworzonej przez gminę (powiat, województwo) w czasie trwania kadencji, termin do złożenia wniosku o urlop bezpłatny wynosi 6 miesięcy od dnia przejęcia lub utworzenia tej jednostki (art. 24b ust. 4 usg, art. 24 ust. 4 usp i art. 26 ust. 4 usw)
6. Po wygaśnięciu mandatu radnego (gminy, powiatu, województwa), odpowiednio urząd lub jednostka organizacyjna przywraca radnego do pracy na tym samym lub równorzędnym stanowisku pracy, z wynagrodzeniem odpowiadającym wynagrodzeniu jakie radny otrzymywałby, gdyby nie korzystał z urlopu bezpłatnego. Radny zgłasza gotowość przystąpienia do pracy w terminie 7 dni od dnia wygaśnięcia mandatu (art. 24c usg, art. 25 usp i art. 26 ust. 6 usw).


OGRANICZENIA I ZAKAZY W DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ
 

Ograniczenia i zakazy dotyczące prowadzenia działalności gospodarczej
1. Radni nie mogą podejmować dodatkowych zajęć ani otrzymywać darowizn mogących podważyć zaufanie wyborców (art. 24e ust. 1 usg, art. 25a usp, art. 27a usw).
2. Radni nie mogą powoływać się na swój mandat w związku z podjętymi dodatkowymi zajęciami bądź działalnością gospodarczą prowadzoną na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami (art. 24e ust 2 usg, art. 25a usp, art. 27a ust 2 usw).
3. Radni nie mogą prowadzić działalności gospodarczej na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami z wykorzystaniem mienia komunalnego, a także zarządzać taką działalnością lub być przedstawicielem czy pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności (art. 24f ust.1 usg, art. 25b ust 1 usp, art. 27b ust 1 usw). Jeżeli radny przed rozpoczęciem wykonywania mandatu prowadził działalność gospodarczą, jest obowiązany do zaprzestania prowadzenia tej działalności gospodarczej w ciągu 3 miesięcy od dnia złożenia ślubowania. Niewypełnienie obowiązku, stanowi podstawę do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego w trybie art. 190 ustawy – ordynacja wyborcza.
4. Radni nie mogą być członkami władz zarządzających lub kontrolnych i rewizyjnych ani pełnomocnikami spółek handlowych z udziałem komunalnych osób prawnych lub podmiotów gospodarczych, w których uczestniczą takie osoby. Wybór lub powołanie radnego do tych władz są z mocy prawa nieważne (art. 24f ust. 2 usg, art. 25b ust 3 usp, art. 27b ust 3 usw).
Jeżeli wybór lub powołanie do władz spółki miało miejsce przed rozpoczęciem wykonywania mandatu - radny jest zobowiązany zrzec się funkcji lub stanowiska w terminie 3 miesięcy od dnia złożenia ślubowania (art. 24f ust. 4 usg, art. 25b ust 4 usp, art. 27b ust 4 usw). W razie niezrzeczenia się stanowiska lub funkcji, radny traci je z mocy prawa po upływie 3 miesięcy od złożenia ślubowania (art. 24f ust. 4 usg, art. 25b ust 4 usp, art. 27b ust 4 usw).


OŚWIADCZENIA MAJĄTKOWE
 

(art. 24 h, i, j, k, l usg, art. 25 c, d, e, f, g usp oraz art. 27 c, d, e ,f, g usw)

Radny jest obowiązany do złożenia oświadczenia o swoim stanie majątkowym, zwanego oświadczeniem majątkowym. Oświadczenie majątkowe dotyczy jego majątku odrębnego oraz majątku objętego małżeńską wspólnością majątkową. Oświadczenie majątkowe zawiera informacje o zasobach pieniężnych, nieruchomościach, udziałach i akcjach w spółkach handlowych oraz o nabyciu (od Skarbu Państwa, innej państwowej osoby prawnej, jednostek samorządu terytorialnego, ich związków lub od komunalnej osoby prawnej) mienia, które podlegało zbyciu w drodze przetargu, a także dane o prowadzeniu działalności gospodarczej oraz dotyczące zajmowania stanowisk w spółkach handlowych; dochodach osiąganych z tytułu zatrudnienia lub innej działalności zarobkowej lub zajęć, z podaniem kwot uzyskiwanych z każdego tytułu; mieniu ruchomym o wartości powyżej 10.000 złotych; zobowiązaniach pieniężnych o wartości powyżej 10.000 złotych, w tym zaciągniętych kredytach i pożyczkach oraz warunkach, na jakich zostały udzielone. Osoba składająca oświadczenie majątkowe określa w nim przynależność poszczególnych składników majątkowych, dochodów i zobowiązań do majątku odrębnego i majątku objętego małżeńską wspólnością majątkową.

Oświadczenie majątkowe wraz z kopią swojego zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym (PIT) za rok poprzedni i jego korektą radny składa w dwóch egzemplarzach na ręce przewodniczącego rady/sejmiku.

Radni składają pierwsze oświadczenie majątkowe w terminie 30 dni od dnia złożenia ślubowania. Do pierwszego oświadczenia majątkowego radny jest obowiązany dołączyć informację o sposobie i terminie zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia gminy, w której uzyskał mandat. Kolejne oświadczenia majątkowe są składane przez radnych co roku do dnia 30 kwietnia, według stanu na dzień 31 grudnia roku poprzedniego, oraz na 2 miesiące przed upływem kadencji. Jeżeli radny nie dotrzyma terminu złożenia oświadczenia, przewodniczący rady w terminie 14 dni od dnia stwierdzenia niedotrzymania terminu wzywa osobę, która nie złożyła oświadczenia do jego niezwłocznego złożenia, wyznaczając dodatkowy czternastodniowy termin. Termin ten liczy się od dnia skutecznego dostarczenia wezwania.

       

Analizy danych zawartych w oświadczeniu majątkowym dokonuje w stosunku do radnych, przewodniczący rady/sejmiku przekazując jeden egzemplarz oświadczenia urzędowi skarbowemu właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej oświadczenie. Analizy danych zawartych w oświadczeniu majątkowym dokonuje również urząd skarbowy, uwzględniając także zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym (PIT) małżonka osoby składającej oświadczenie. Podmiot dokonujący analizy jest uprawniony do porównania treści analizowanego oświadczenia majątkowego oraz załączonej kopii zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym (PIT) z treścią uprzednio złożonych oświadczeń majątkowych oraz z dołączonymi do nich kopiami zeznań o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym (PIT). W przypadku podejrzenia, że osoba składająca oświadczenie majątkowe podała w nim nieprawdę lub zataiła prawdę, występuje do dyrektora urzędu kontroli skarbowej właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej oświadczenie z wnioskiem o kontrolę jej oświadczenia majątkowego. Podmiot dokonujący analizy oświadczeń majątkowych w terminie do dnia 30 października każdego roku przedstawia radzie/sejmikowi informację o osobach, które nie złożyły oświadczenia majątkowego lub złożyły je po terminie; nieprawidłowościach stwierdzonych w analizowanych oświadczeniach majątkowych wraz z ich opisem i wskazaniem osób, które złożyły nieprawidłowe oświadczenia; działaniach podjętych w związku z nieprawidłowościami stwierdzonymi w analizowanych oświadczeniach majątkowych.

Informacje zawarte w oświadczeniu majątkowym są jawne, z wyłączeniem informacji o adresie zamieszkania składającego oświadczenie oraz o miejscu położenia nieruchomości. Jawne informacje zawarte w oświadczeniach majątkowych są udostępniane w Biuletynie Informacji Publicznej. Podanie nieprawdy lub zatajenie prawdy w oświadczeniu majątkowym oraz omówionych wyżej oświadczeniach i informacji powoduje odpowiedzialność na podstawie art. 233 § 1 Kodeksu karnego.

 

ŚLUBOWANIE

Radni gminy, powiatu i województwa przed przystąpieniem do wykonywania mandatu składają ślubowanie (art. 23a usg, art. 20 ust. 1 usp i art. 22 ust. 1 usw).  
Odmowa złożenia ślubowania przez radnego wszystkich jednostek samorządu terytorialnego skutkuje wygaśnięciem mandatu (art. 190 ust. 1 ordynacji wyborczej; więcej informacji także w słowniku).
 

 

UDZIAŁ RADNEGO W PRACACH RADY – Zakazy
 

1. Radny powiatu i województwa - wchodzący w skład zarządu jednostki samorządu terytorialnego nie może pełnić funkcji przewodniczącego i wiceprzewodniczącego rady (art. 14 ust. 2 usp i art. 20 ust. 2 usw).
2. Radny nie może brać udziału w głosowaniu, jeżeli dotyczy to jego interesu prawnego (art. 25a usg, art. 21 ust.7 usp i art. 24 ust. 2 usw)
 

 

ZAKAZ ŁĄCZENIA MANDATU
 

Art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, powiatów i sejmików województw określa, że można być radnym tylko jednej z rad – gminy, powiatu albo radnym sejmiku województwa. Kandydować można również tylko do jednej z rad. Zakaz łączenia mandatu radnego gminy z mandatem posła lub senatora, wykonywaniem funkcji wojewody lub wicewojewody i członkostwem w organie innej jst  określony został w art. 25b usg. Zakaz łączenia mandatu radnego powiatu z mandatem posła lub senatora, wykonywaniem funkcji wojewody lub wicewojewody i członkostwem w organie innej jst  określony został w art. 21 ust. 8 usp. Zakaz łączenia mandatu radnego województwa mandatem radnego powiatu i gminy, funkcją wojewody i wicewojewody, zatrudnieniem na stanowiskach urzędniczych w urzędach rządowej administracji zespolonej i niezespolonej na obszarze województwa, określony został  w art. 23 ust. 4 usw.


WYGAŚNIĘCIE MANDATU RADNEGO

Wygaśnięcie mandatu radnego następuje wskutek: odmowy złożenia ślubowania; niezłożenia w terminach, określonych w odrębnych przepisach, oświadczenia o swoim stanie majątkowym; pisemnego zrzeczenia się mandatu; naruszenia ustawowego zakazu łączenia mandatu radnego z wykonywaniem określonych w odrębnych przepisach funkcji lub działalności; wyboru na wójta (burmistrza, prezydenta miasta); utraty prawa wybieralności lub braku tego prawa w dniu wyborów; śmierci (art. 190 ordynacji wyborczej do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw).

 

KONTAKT


ul. Sikorskiego 22b/7

62-200 Gniezno

tel./fax 61 424 14 26
tel. kom. 603 922 847
e:mail - biuro@dlaradnych.pl

REKLAMA

  • Stop bezradności radnych

PARTNERZY PORTALU

FACEBOOK